Cả sự sống lẫn cái chết đều nằm trong Diệu Pháp ②
Nichiko Niwano
Chủ tịch Hội Rissho Kosei-kai
Suy nghĩ nhân “kỷ niệm 120 năm ngày sinh của Đức Khai Tổ”
Nhân năm nay là năm kỷ niệm 120 năm ngày sinh của Đức Khai Tổ của hội chúng ta, hôm trước, có một vị nọ hỏi tôi “Những lời nói, hành động hay tinh thần của Đức Khai Tổ mà hội viên hội chúng ta nên kế thừa là gì”. Tại đó, tôi đã nói ra cảm xúc thành thật của mình rằng:
“Con người ai cũng khác nhau về tính cách, bản sắc riêng và lối sống, cho nên Đức Khai Tổ là Đức Khai Tổ, còn chúng ta mỗi người phát huy bản sắc riêng của mình, trở thành một cá nhân sống hữu ích cho người khác, đó chẳng phải mới là điều quan trọng hay sao ạ?”.
Đức Thích Tôn đã để lại lời căn dặn cho tất cả các đệ tử phật rằng “Tự đăng minh, Pháp đăng minh”. Đúng theo câu nói này, điều quan trọng là chúng ta lấy pháp mà mình đã học tập nhờ được Đức Khai Tổ dẫn đường chỉ lối cùng với bản thân mình, vốn là sự biểu hiện của phật tánh, làm nơi nương tựa, để rồi mỗi người bằng phương pháp cố gắng hết sức mình mà bản thân có thể làm được để thắp lên sự tươi sáng, sự tử tế hay sự ấm áp cho những người xung quanh mình. Chỉ có điều, cho dù biết rằng “Tự đăng minh, Pháp đăng minh” là điều quan trọng nhưng chúng ta vẫn thường có lúc bị cuốn theo cảm xúc của dục vọng hay sự giận dữ mà để lạc mất nơi nương tựa kiềm chế thân thể và tâm hồn. Vì vậy, không chỉ trong những ngày kỷ niệm như “Lễ kỷ niệm ngày sinh Đức Khai Tổ”, tôi muốn nghiền ngẫm tinh thần bồ tát trong kinh Pháp Hoa mỗi ngày, và quan trọng là luôn sống từng ngày với một cảm xúc mới mẻ, nhờ đó mà vừa tự kiểm soát bản thân vừa bước đi trên đường đời không ngừng chiếu sáng xung quanh mình.
Ý nghĩa của việc được sinh ra trên cõi đời này
Nhân tiện, tháng trước, tôi đã xin thưa rằng “Chúng ta đang sống đời trong ‘sự sống vĩnh hằng’ kể từ khi vũ trụ hình thành”. Trong quá trình đó, chúng ta lúc này đang nhận được sự sống đời với tư cách là con người trong cõi đời này. Tuy vậy, đó chỉ là một khoảnh khắc trong quá trình sống đời trong “sự sống vĩnh hằng” không bao giờ bị đứt đoạn. Đó giống như một điểm sáng nhỏ bé le lói trong chớp mắt trong dòng thời gian nối dài từ quá khứ xa xôi đến tương lai.
Vậy thì, tại sao trong thoáng chốc ấy, chúng ta lại phải cất công sinh ra trên cõi đời này, nơi được gọi là “cõi ta bà của nỗi khổ”?
Trong kinh Pháp Hoa có nói rằng chúng ta “đã ước nguyện mà được sinh ra trên cõi đời này”. Nếu nói chúng ta đã ước nguyện điều gì mà được sinh ra thì đó là mong ước ôm chặt lấy mong ước của phật vào thân mình và cứu rỗi những người đang phiền não khổ sở. Như thế thì đi tìm con đường với suy nghĩ rằng “để nỗi phiền muộn của bản thân và người khác vơi đi dù chỉ một chút cũng được”, và tinh tấn với mong ước “xây dựng nên một thế giới nơi mọi người có thể sống hòa thuận và hạnh phúc” –– có thể đón nhận rằng đó là cuộc đời của chúng ta, là ý nghĩa của việc được sinh ra trên cõi đời này với tư cách là con người.
Ngoài ra, có người diễn đạt hiện thế là “nơi chốn tạm bợ để linh hồn trưởng thành”, và tôi cũng cảm thấy điều này có nét tương đồng với lối sống và quan điểm về sinh mệnh mà tôi đã nói chuyện nhiều lần cho tới nay rằng “Tinh tấn, tinh tấn, tinh tấn cho đến khi chết, nếu được đầu thai thì lại tinh tấn”. Đối với chúng ta, “sự sống đời” trong hiện thế là nơi chốn và cũng là thời gian quý báu để nếm trải sướng khổ và trưởng thành với tư cách là một con người.
Có vẻ là tôi phải lặp lại điều này, đời người trong hiện thế chỉ là một khoảnh khắc trong “sự sống vĩnh hằng”. Thầy Haruo Saji, người mà tháng trước tôi đã giới thiệu, nói rằng trong khoảnh khắc ấy, tất cả mọi thứ của sự sống đời với tư cách là một con người đều được cô đọng. Đã thế, khi nghĩ đến việc được ban cho sự sống đáng biết ơn và đã ước nguyện mà được sinh ra trên cõi đời này thì chúng ta không có thời gian để bị nhấn chìm vào những niềm tự hào nhỏ bé hay những tính toán thiệt hơn trong hiện thế này. Bởi vì việc ghi nhớ trong lòng câu nói hay tinh thần bồ tát của Kenji Miyazawa rằng “Thế giới mà chưa hạnh phúc về tổng thể thì sẽ không thể có hạnh phúc cá nhân” để không quên đi lòng đồng cảm, và sống đời với tư cách là một con người mang lại niềm vui cho những người bạn đồng hành sống đời trong cùng thời gian, không phải là gì khác hơn là “ý nghĩa của việc được sinh ra” khi lúc này chúng ta đã nhận được sự sống đời trên Trái Đất này. Thi nhân Utsubo Kubota nói rằng “Đức Thích Ca, Chúa Kitô dạy hãy nhìn bản thân từ vũ trụ mà có lòng thương xót”. Khi khắc ghi trong lòng tầm nhìn mang tính vũ trụ cùng cách thức vận hành vĩnh hằng và trường cửu, chúng ta sẽ vượt qua được nỗi ưu phiền về sinh tử và xác lập được ý niệm về một lối sống tận dụng trọn vẹn sự sống.
‘Kosei’ số tháng 11 năm 2026
