Mỗi người hãy thắp lên một ngọn đèn
Rev. Nichiko Niwano
President of Rissho Kosei-kai
Đừng than bóng tối quanh đời
Ngay cả hiện tại lúc này, ở các nơi trên thế giới có rất nhiều người đang phải khổ sở vì chiến tranh hay chế độ chính trị áp bức người dân. Đức Giáo hoàng Leo XIV của Giáo hội Công giáo Rôma đã kêu gọi tất cả các nhà cầm quyền trên toàn thế giới rằng kể từ mùa xuân năm nay hãy “nỗ lực để chấm dứt chiến tranh, thúc đẩy hòa bình hay hòa giải”, và nhấn mạnh rằng “Hãy chấm dứt việc sùng bái bản thân hay sùng bái tiền bạc. Hãy chấm dứt việc phô trương sức mạnh. Sức mạnh đích thực được thể hiện trong việc phụng sự sự sống”.
Thế nhưng, có điều xưa nay chưa từng có là cũng có nhà lãnh đạo của một quốc gia hướng những lời chỉ trích đến thông điệp của Đức Giáo hoàng như thế, và tôi cảm thấy thật đáng tiếc khi khả năng sử dụng tâm hồn hay ngôn từ mà con người khó khăn lắm mới được ban cho lại được dùng để gây ra tranh chấp và sự bất hòa. Và chúng ta chỉ còn biết than thở trước tình hình ấy và bàng quan đứng nhìn.
Chỉ có điều, cho dù ở trong thế giới tưởng như chìm trong bóng tối, không nhìn thấy tương lai phía trước như thế vẫn có lời lập ngôn kêu gọi một cách đầy sức mạnh rằng mỗi người đều có những điều mình có thể làm. Đó là lời nói rằng “Hạnh thắp sáng một góc bằng một ngọn đèn (nhất đăng chiếu ngung) — Hạnh muôn ngọn đèn chiếu sáng khắp nơi (vạn đăng biến chiếu)”, do sư Masahiro Yasuoka, người được biết đến là một nhà tư tưởng phương đông, chấp bút.
“Đừng than bóng tối quanh đời, Thắp lên một ngọn đèn soi trước mình / Dẫu đèn le lói mà thôi, Cũng xin chiếu tỏ một nơi tối mờ / Những nơi đưa tay mình tới được, Hãy thắp lên tất cả mọi nơi / Một người một ngọn lẻ loi, Thì vạn người cũng vạn nơi sáng đèn / Nhật Bản sẽ sáng bừng mọi ngõ, Nhờ ngọn đèn thắp sáng nơi nơi / Dẫu là đạo hạnh lẻ loi, Cũng là đạo hạnh vạn nơi sáng lành / Cùng nhau phấn đấu thực hành, Hạnh sửa thế giới cho thành bình yên”
Trong lập ngôn ấy, phần “Nhật Bản” có lẽ đã đến lúc nên thay bằng “Thế giới” thì sẽ thích hợp hơn. Ngoài ra, trong đó có “hạnh sửa thế giới” cũng không phải là việc một mình mang lại sự thay đổi to lớn nào đó mà là câu nói kêu gọi sự thực hành gần gũi như là phần tiếp nối của điều tôi đã nói chuyện vào tháng trước là “Nếu thắp sáng ngọn lửa vì người khác”, tôi nhìn nhận là như thế. Đức Giáo hoàng đã nói rằng “Chỉ cần có dù chỉ một chút tín ngưỡng thì với tư cách là nhân loại, cùng với nhân loại, chúng ta cũng có thể cùng nhau đương đầu trong thời khắc lịch sử rung chuyển này”, và khi sự thực hành hàng ngày của mỗi người trở thành ngọn đèn soi sáng một góc, và chúng lên đến hàng trăm triệu, hàng tỉ ngọn đèn thì chúng ta có thể hy vọng về một tương lai tươi sáng của Trái Đất, xứng đáng một ngôi sao tỏa ánh sáng xanh rõ mồn một trong không gian vũ trụ tối đen.
Những nơi đưa tay mình tới được
Đoạn “Những nơi đưa tay mình tới được, Hãy thắp lên tất cả mọi nơi” trong lập ngôn này, nếu đọc là “trong phạm vi mà tay mình đưa tới được”, cũng đang chỉ dạy rằng ngay cả hạnh bố thí gần gũi mà bản thân cũng có thể thực hiện một cách không cần cố sức sẽ trở thành tia sáng hy vọng soi rọi thế gian đen tối. Nếu nghĩ như vậy thì tôi cũng có cảm giác rằng việc đón “Lễ báo ơn”, ngày giỗ của Đức Phó Tổ (Myoko Naganuma) của hội chúng ta, vào mùng mười tháng này không phải là sự ngẫu nhiên.
Đức Phó Tổ được biết đến là người luôn xem tất cả những người mà mình gặp gỡ tiếp xúc như chính những đứa con mang nặng đẻ đau, và có những lúc đã chỉ dạy dù nghiêm khắc nhưng vẫn đầy sự ấm áp. Nghe nói Người đã dốc lòng thực hành hạnh từ bi đúng như câu “thắp lên tất cả mọi nơi”, nếu gặp người khốn khó trước mặt thì không hề chần chừ mà cho đi cả thức ăn lẫn chăn đệm lẫn tiền bạc và thậm chí cả bộ quần áo đang mặc lúc đó. Người đón nhận tất cả như “những thứ được Đức Phật giao phó” và đã không ngừng thắp sáng lên một ngọn đèn.
Nếu hướng ánh mắt về cuộc sống thường ngày của chúng ta để thử nhìn vào “phạm vi mà tay mình đưa tới được” thì bên cạnh người thân trong gia đình vốn là điều đương nhiên còn có cả những người như hàng xóm láng giềng, người tình cờ ngồi cạnh mình trên tàu điện hay xe buýt, người đứng trước hay đứng sau mình trong hàng chờ tại quầy tính tiền của cửa hàng tiện lợi cũng đều là những người nằm trong phạm vi mà tay mình đưa tới được. Nụ cười hay lòng biết ơn dành cho những người như thế, và cả việc chìa tay ra giúp những người đang gặp khó khăn cũng sẽ trở thành những ngọn đèn chiếu sáng xung quanh mình. Sự quan tâm động viên hay lời nói thể hiện lòng biết ơn đối với người thân trong gia đình sẽ trở thành ngọn đèn sưởi ấm và làm bừng sáng gia đình, và lời cầu nguyện hướng về người dân ở những đất nước xa xôi đang trong cảnh khổ nạn cũng sẽ là một ngọn đèn cao quý. Và lúc này, vượt lên trên sự khác biệt về quốc gia, dân tộc hay tôn giáo, chắc hẳn là mọi người trên khắp thế giới đều đang cùng chung một tâm nguyện cầu mong ngọn đèn hòa bình lan tỏa khắp muôn nơi. Thông qua câu nói của Đức Khai Tổ rằng “Ngọn đèn soi sáng một góc được thắp lên vì người khác sẽ không bao giờ tắt”, chúng ta hãy tiếp tục thực hành ngay tại chỗ mình đang đứng với tinh thần không mệt mỏi, không nản lòng.